» Zavaravanje "filmskim" trikovima (1): Potemkinova sela

Zavaravanje "filmskim" trikovima (1): Potemkinova sela

Zavaravanje "filmskim" trikovima (1): Potemkinova sela

Izraz "Potemkinova sela" koristi se kada je potrebno naglasiti da je nešto obmana ili varka. Nastao je krajem XVIII veka i vezuje se za Grigorija Aleksandroviča Potemkina (1739–1791), ruskog kneza, general-feldmaršala i ljubimca carice Katarine (njenu naklonost stekao je 1762. godine, kada je, kao gardijski oficir, odigrao odlučujuću ulogu u dvorskom prevratu kojim je Katarina preotela vlast od svog muža, cara Petra Fjodoroviča).

Kao ličnost od caričinog poverenja, vrhovni komandant vojske i prvi ministar, on je imao ogromnu vlast i veliki uticaj u Ruskom carstvu. Učestvovao je u prvom ratu carice Katarine sa Turcima (1768–1774), a u drugom ratu (1787–1791) bio je glavnokomandujući ruske vojske. Kada su, posle prvog rusko-turskog rata, Krim i severne obale Crnog mora pripojeni Rusiji, Potemkin je pristupio kolonizaciji novoosvojenih krajeva. Da bi pokazao brz i uspešan razvoj i ekonomski procvat tog područja pod ruskom vlašću, organizovao je, 1787. godine, trijumfalno putovanje carice Katarine na Krim. Svečanoj koloni pridružio se i austrijski imperator Josif II, kao i ambasadori velikih sila.

Pošto stanje u Novorusiji nije bilo ni izdaleka onakvo kakvim ga je Potemkin prikazivao, on se trudio da pred očima carice Katarine i njenih gostiju na razne načine dočara idiličan život tamošnjeg stanovništva. Zato je naredio da se duž puta kojim je carica prolazila izgrade naselja, koja su bila samo prazne dekoracije (kulise). Seljaci dovedeni iz drugih krajeva, u svečanim, prazničnim odelima i sa buketima poljskog cveća, dočekivali su caricu Katarinu na pojedinim stanicama, da bi odmah zatim bili prebacivani dalje prema Krimu i pojavljivali se u istoj ulozi više puta.

U gradovima i selima kroz koje je prolazila svečana kolona bili su zasađeni bujni parkovi i aleje, koji su se desetak dana kasnije sušili i nestajali, a uz sam put bile su složene gomile džakova, koji su umesto žita bili napunjeni peskom. U Hersonu, na primer, Potemkinovi ljudi su sagradili tvrđavu koju je srušila prva oluja, a tu je bila i lađa koja se nije mogla spustiti u vodu, jer bi odmah potonula. Sva ta raskoš i bogat život stanovništva koje je Potemkin prikazivao carici Katarini i njenoj pratnji, bili su obična prevara, obmana i laž.

To nije moglo izmaći oštrom oku prisutnih diplomata, pa se o Potemkinovoj obmani počelo naveliko pričati i pisati. Veliki broj napisa o Katarininom putovanju na jug, u kojima su raskrinkavane Potemkinove podvale, doveo je do toga da se već dvadesetih godina XIX veka počeo upotrebljavati izraz Potemkinova sela. Kasnije se on proširio u mnogim jezicima, pa se i danas upotrebljava u značenju obmana, smišljena varka ili lažni blesak...


Loading the player...
  • Nazad
Komentari

Kategorije

Chat